Chùa Cương Xá – Đề xuất xác lập Kỷ lục Châu Á

Từ một ngôi chùa làng, vươn tầm giá trị Văn hoá Châu Lục – Chùa Cương Xá minh chứng cho sức sống của Di sản Văn hoá tâm linh Việt trong thời kì hội nhập.

Sáng ngày 30 tháng 03 năm 2026, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã có chuyến thăm và làm việc tại chùa Cương Xá ( Phường Tân Hưng, Thành phố Hải Phòng) để hoàn thiện hồ sơ xác lập Kỷ lục Châu Á. Về phía Tổ chức Kỷ lục Việt Nam – Vietkings có sự hiện diện của TS. Lê Doãn Hợp – Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; Nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông; Chủ tịch Hội đồng xác lập, ông Nguyễn Hữu Oanh – Nguyên Phó Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ; Thường trực Hội đồng xác lập, ông Hoàng Thái Tuấn Anh – Phó Viện trưởng Viện Kỷ lục Việt Nam, Trưởng đại diện miền Bắc, Bà Phạm Thị Vân – Phó trưởng đại diện Miền Bắc Tổ chức Kỷ lục Việt Nam cùng các thành viên trong đoàn. Tham dự buổi làm việc còn có đại diện Hiệp hội Du lịch thành phố Hải Phòng

Đại diện Vietkings và đại diện Hiệp hội Du lịch thành phố Hải Phòng thăm và nghe Thượng tọa Thích Thanh Cường – Trụ trì nhà chùa giới thiệu về quá trình xây dựng và ý nghĩa của kiến trúc khắc hình chữ Vạn.

Chùa Cương Xá nằm trên một gò đất cao, toàn khuôn viên chùa có diện tích 7.385 m². Chùa gồm 5 gian nhà thờ tổ, bên trái là 5 gian nhà thờ Mẫu và hậu Phật. Với kiểu hình chữ “Công” (Nội công ngoại quốc) cùng một giếng nước trong xanh để người dân trong xã sử dụng. Khi đất nước trải qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, chùa và đình đều bị tàn phá hết, bị xuống cấp và chỉ đủ cho 20 người ngồi lễ Phật, sư cụ chạy loạn rồi sơ tán ở đâu không rõ. Cây cổ thụ bị chặt phá, chùa chỉ còn là 1 nền đất trống, mấy văn bia, một quả chuông cổ, 7 pho tượng cổ và 1 cây đại cổ vẫn xanh tươi có dáng rồng lượn trước cửa chùa. Trong vườn có nhiều loại cây cổ thụ lâu năm. Đặc biệt Chùa có 4 cây gỗ trò chỉ rất to.

Toàn bộ móng và tường chùa được xây dựng bằng đá xanh từ núi Nhôi (Thanh Hóa) với tổng 2210 viên đá, trong đó có 1.886 viên đá khắc chữ “Vạn”, riêng 3 hàng dưới cùng là được khắc hình bông hoa sen. Mỗi hàng xây là 108 viên đá, mỗi viên đá có chiều dài 40cm, chiều rộng 30cm, cao 35cm và nặng 80kg. Trên mỗi viên đá đều có khắc chữ “Vạn” và hình hoa sen đều được phun sơn nhũ vàng. Ngoài ra, chùa Cương Xá còn có 18 chiếc cột bằng gỗ Lim, mỗi cột cao 8,2m, nặng 1,7 tấn và một số tượng như tượng phật Thích Ca Mâu Ni bằng đá trắng, tượng Tam Bảo bằng gỗ dâu…

Toàn bộ móng và tường chùa được xây dựng bằng đá xanh từ núi Nhôi (Thanh Hóa) với 1.886 viên đá.

Trên mỗi viên đá đều có khắc chữ “Vạn” được phun nhũ vàng.

Từ một ngôi chùa làng bình dị, chùa Cương Xá hôm nay đang từng bước vươn lên trở thành điểm đến văn hóa – tâm linh tiêu biểu, đóng góp tích cực vào sự phát triển của du lịch địa phương, đồng thời lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc của Phật giáo Việt Nam trong đời sống đương đại. Năm 2015, chùa Cương Xá đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập là ngôi chùa đầu tiên trong cả nước có hệ thống tường xây bằng đá khắc chữ Vạn – một công trình mang đậm dấu ấn văn hóa Phật giáo, kết hợp hài hòa giữa giá trị kiến trúc, mỹ thuật và ý nghĩa biểu tượng.

Kỷ lục Việt Nam được xác lập năm 2015.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc xây dựng và quảng bá các giá trị văn hóa đặc sắc mang tầm khu vực và quốc tế là yêu cầu tất yếu. Việc hướng tới xác lập kỷ lục châu Á đối với chùa Cương Xá không chỉ nhằm tôn vinh một công trình tiêu biểu, mà còn góp phần khẳng định vị thế của văn hóa Việt Nam trên bản đồ văn hóa thế giới.

Phạm Vân. Vietkings